Ketahui Punca, Risiko, dan Langkah Pencegahan untuk Melindungi Diri Anda daripada Pneumonia
KUALA LUMPUR (5 Mac 2025) – Pneumonia atau radang paru-paru telah menjadi penyebab utama kematian di Malaysia, menurut laporan Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), dengan 18,181 kematian direkodkan pada tahun 2023. Influenza bermusim pula kekal sebagai ancaman kesihatan global yang memberi kesan kepada hampir satu bilion orang setiap tahun, dengan tiga hingga lima juta kes diklasifikasikan sebagai serius.
Menurut Dr. Nurul Yaqeen Mohd Esa, Pakar Perunding Perubatan Pernafasan dan Perubatan Dalaman di Pusat Perubatan Sunway Velocity (SMCV), peningkatan kes virus pernafasan seperti influenza dan COVID-19 meningkatkan risiko pneumonia. Faktor utama yang menyumbang kepada kadar kematian yang tinggi termasuk populasi yang menua, kelewatan mendapatkan rawatan, serta kadar vaksinasi yang masih rendah.
Pneumonia merupakan jangkitan serius yang menyebabkan radang paru-paru, kesukaran bernafas, kekurangan oksigen dan berisiko menyebabkan komplikasi seperti kemasukan ke hospital atau kematian. Walaupun warga emas berisiko tinggi, individu yang lebih muda juga terdedah, terutamanya mereka dengan sistem imun yang lemah, penyakit kronik, atau tabiat gaya hidup yang menjejaskan kesihatan paru-paru seperti merokok dan penggunaan rokok elektronik (vape).
Menurut Dr. Nurul, kes pneumonia dalam kalangan individu muda semakin meningkat akibat pendedahan kepada virus pernafasan. Oleh itu, mengenali simptom awal amat penting. Dr. Lim Fang Jen, Pakar Perubatan Kecemasan di SMCV, menyatakan simptom pneumonia termasuk sesak nafas, sakit dada, kelesuan melampau, kekeliruan, serta rasa pening yang berterusan. Oleh kerana simptom pneumonia menyerupai selesema biasa, ramai yang terlepas pandang dan tidak mendapatkan rawatan segera, sekali gus meningkatkan risiko komplikasi.
Influenza dan COVID-19 merupakan antara penyumbang utama kepada pneumonia kerana kedua-duanya melemahkan sistem pernafasan dan mekanisme pertahanan badan. Virus ini merosakkan membran pelindung saluran pernafasan dan silia, menjadikan tubuh lebih mudah terdedah kepada jangkitan bakteria. Penyebaran berlaku melalui titisan pernafasan dari batuk atau bersin, serta melalui permukaan yang tercemar.
Dr. Nurul menasihatkan mereka yang baru sembuh daripada selesema untuk lebih peka terhadap tanda-tanda pneumonia seperti demam berpanjangan, batuk yang semakin teruk, atau kesukaran bernafas. Beliau turut mengingatkan bahawa seseorang yang dijangkiti virus pernafasan boleh menyebarkannya sehari sebelum simptom muncul dan sehingga lima hingga tujuh hari selepas itu.
Beberapa kes berprofil tinggi membuktikan betapa seriusnya komplikasi pneumonia. Contohnya, pelakon Taiwan Barbie Hsu meninggal dunia akibat pneumonia selepas dijangkiti influenza, manakala pelakon China Liang Youcheng mengalami komplikasi pernafasan yang membawa maut. Walaupun Kementerian Kesihatan Malaysia belum melaporkan peningkatan ketara dalam kes influenza, insiden ini menekankan betapa pentingnya langkah pencegahan seperti vaksinasi, pemakaian pelitup muka di kawasan berisiko tinggi, dan menjaga kebersihan tangan.
Dr. Lim memberi amaran bahawa pneumonia yang teruk boleh menyebabkan masalah pernafasan serius, tahap oksigen rendah, kekeliruan, atau perubahan status mental yang memerlukan rawatan rapi dan pengudaraan mekanikal. Jika tidak dirawat, ia boleh membawa kepada myocarditis (radang otot jantung), ensefalitis (radang otak), myositis atau rhabdomyolysis (keradangan atau kerosakan otot), sepsis (jangkitan darah yang boleh membawa maut), dan kegagalan pelbagai organ.
Bagi mereka dengan penyakit kronik seperti diabetes, penyakit jantung, atau penyakit paru-paru, pneumonia boleh memperburuk keadaan sedia ada dan meningkatkan risiko kemasukan ke hospital, kerosakan organ kekal, atau kematian. Oleh itu, pengesanan awal dan langkah pencegahan sangat penting untuk mengurangkan kesan pneumonia yang boleh membawa maut.
Vaksinasi merupakan langkah pencegahan yang paling berkesan untuk mengurangkan risiko pneumonia teruk. Dr. Nurul mengesyorkan individu berisiko tinggi mendapatkan vaksin pneumokokal dan influenza. Vaksin influenza tahunan dapat mengurangkan kadar kemasukan ke hospital sebanyak 40-60%, manakala vaksin pneumokokal mengurangkan risiko pneumonia tahap serius sehingga 75% dalam kalangan warga emas.
Sebagai contoh, seorang pesakit diabetes berusia 72 tahun yang telah mengambil vaksin influenza dan pneumokokal hanya mengalami gejala ringan dan tidak mendapat pneumonia. Sebaliknya, pesakit diabetes berusia 50 tahun yang tidak divaksin dimasukkan ke hospital akibat pneumonia yang teruk selepas dijangkiti influenza.
Selain vaksinasi, amalan gaya hidup sihat seperti senaman berkala, pemakanan seimbang, dan rehat mencukupi juga membantu menguatkan sistem imun.
Walaupun pneumonia adalah penyakit serius, ia boleh dicegah melalui pengesanan awal dan langkah pencegahan. Virus pernafasan seperti influenza dan COVID-19 meningkatkan risiko jangkitan pernafasan yang teruk, bukan hanya dalam kalangan warga emas dan individu dengan penyakit kronik tetapi juga orang muda.
Langkah pencegahan termasuk vaksinasi berkala, menghindari tabiat merokok, menjaga kebersihan diri, dan mengekalkan gaya hidup sihat. Dengan mengambil langkah-langkah ini, rakyat Malaysia dapat mengurangkan risiko pneumonia dan melindungi diri serta orang tersayang daripada penyakit yang berpotensi mengancam nyawa ini.
Pusat Perubatan Sunway Velocity terletak di Lingkaran SV, Sunway Velocity. Untuk maklumat lanjut mengenai perkhidmatan perubatan dan vaksinasi, sila layari www.sunwaymedicalvelocity.com.my atau kunjungi laman Facebook Sunway Medical Centre Velocity.
About the Author
